2011.05.21

Studeren met structuren

Leerstof wordt vaak aangeboden in een doorlopende tekst. Niet alles in deze tekst is even belangrijk. Je kan het leren eenvoudiger maken door structuur te brengen in deze tekst. In sommige handboeken merk je dat bepaalde woorden of zinnen vet of cursief gedrukt staan. Hoewel je zo al kan zien waarover de tekst gaat, weet je nog niet wat er over die woorden of zinnen gezegd wordt. Je kan beginnen onderlijnen in de tekst met verschillende kleuren, maar vaak maakt dat de tekst alleen maar onduidelijker. Besluit je toch te onderlijnen, wees dan sober: onderlijn alleen het belangrijkste en maak er geen kleurboek van.

Ik vind het beter om het anders aan te pakken. Als je de lessen van de dag verwerkt, is het een kleine moeite om de tekst reeds in een structuur te gieten. Dat kan in een schema, dat kan ook in een tekening.

Stel: In de les biologie over het zenuwstelsel heb je geleerd hoe de hersenen zijn opgebouwd. Je neemt thuis jouw nota's en handboek en maakt het volgende schema:

  • Grote hersenen
    • Twee hemisferen of hersenhelften
      • Linkerhersenhelft
        • Voorhoofdskwab
        • Wandkwab
        • Slaapkwab
        • Achterhoofdskwab
      • Rechterhersenhelft
        • Voorhoofdskwab
        • Wandkwab
        • Slaapkwab
        • Achterhoofdskwab
    • Hersenbalk = verbinding tussen de twee hersenhelften
    • Chiasma
      • Aan onderkant grote hersenen
      • Vlindervormig
      • Klier vlakbij: "Hypofyse" of "Hersenaanhangsel"
      • "Epifyse": klier boven de Hypofyse
    • Twee kleuren
      • Grijze stof
        • Buitenste laag
        • Dun
        • "Schors"
      • Witte stof
        • Binnenste deel
        • Groot
        • "Merg"
        • Heeft centrale holte: "Hersenkamer
  • Kleine hersenen
    • Onderkant van de grote hersenen
    • Grijze en witte stof
    • Veel groeven
      • Smal
      • Bijna evenwijdig
      • Grijze stof dringt diep door in witte stof: "Levensboom"
      • Voorste en achterste kwab
      • Twee hemisferen of helften
  • Verlengde merg
    • Onderaan de grote hersennen, tussen de twee hersenhelften
    • "Brug van Varol" of "Pons"
      • Verdikking bij het begin
      • Ligt onder de Hypothalamus
        • Hypothalamus verbonden door steel met Hypofyse
      • Verbinding tussen hersenen en ruggemerg
      • Grijze en witte stof afwisselend verdeeld
      • Centrale kanaal staat in verbinding met hersenamer
  • 3 hersenvliezen
    • Rond de hersenen
    • Vloeistof: "Hersenvocht"

Let wel op: deze structuur moet je achteraf kunnen omzetten in een vlotte tekst. In die tekst moeten verbanden juist worden weergegeven.

Sommige leerlingen en studenten hebben liever een tekening of visuele voorstelling van de leerstof. dit kan tegenwoordig heel eenvoudig met de techniek van het "Mindmappen". Klik hier om een voorbeeld te zien van een mindmap met dezelfde inhoud als in het schema. In zo een afbeelding kan je werken met kleuren, hoofd- en zijtakken om de inhoud visueel te structureren. Dit is vaak een goed middel voor leerlingen en studenten die zich de leerstof graag voorstellen.

Bron

GEUNS J. e.a., Macro mico in de biologie 3.Wolters Plantyn, Deurne, 1981, pp.90, ISBN 90 301 6683 5.

11:34 Gepost door Lieven Coppens in Leren studeren | Permalink | Tags: gedachtenkaart, hoger onderwijs, leerstijl, mindmap, samenvatten, secundair onderwijs, structureren | |

2011.05.14

Zittenblijven: de pijn rendeert niet

Dit artikel verscheen in Klasse voor leerkrachten nummer 214. Ik zocht voor jullie de achtergrond van dit artikel op en de referenties van dat nieuwe onderzoek. Heel nuttige extra informatie vind je alvast op deze website en in de volgende presentaties die ik vond op www.steunpuntloopbanen.be:

Op basis van mijn naspeuringswerk wil ik toch enkele nuancerende opmerkingen bij dit artikel maken. Waarom, omdat de auteur van dit artikel hier en daar wat te kort door de bocht is gegaan.

Eerst en vooral het besluit dat de auteur trekt uit het aangehaalde artikel van Mieke Goos, Jan Van Damme en collega's:

Leerlingen het eerste leerjaar twee keer laten volgen, heeft nauwelijks positieve effecten op hun verdere ontwikkeling.

Helaas voor de auteur, vind ik deze uitspraak in de presentatie die de onderzoekers gaven niet terug. Wat ik wel lees is:

In het algemeen blijkt dat zittenblijven in het eerste leerjaar mogelijk minder gunstige effecten heeft dan doorgaans wordt gedacht… Doorheen de lagere school groeien zittenblijvers uit het eerste leerjaar trager ivm leerjaargenoten met een gelijkaardige kans om te blijven zitten, waardoor ze op het einde van de lagere school minder goed presteren, minder zelfvertrouwen hebben etc. terwijl ze beter gepresteerd zouden hebben en op psychosociaal vlak gelijkaardig of zelfs beter gefunctioneerd zouden hebben, waren ze toch overgegaan naar het tweede leerjaar.

Daarenboven geven de onderzoekers aan dat verder onderzoek noodzakelijk is. In hun presentatie geven ze aan in welke richting dat onderzoek moet gebeuren. Ook hun slotconclusie is zeer genuanceerd:

Misschien moeten we zittenblijven in het eerste leerjaar als onderwijspraktijk in vraag durven stellen en op zoek gaan naar alternatieven.

Merk ook op dat het in dit onderzoek enkel gaat over overzitten van het eerste leerjaar. Het is nog maar de vraag of de resultaten van dit onderzoek naar de andere leerjaren kunnen worden geëxtrapoleerd.

Een tweede keer gaat de auteur van dit artikel kort door de bocht als hij een praktijkvoorbeeld geeft. Centraal staat volgens mij hier de uitspraak van Shakespeare:

What's in a name?
That which we call a rose.
By any other name would smell as sweet.

De vraag is immers of we het woord zittenblijven niet vervangen door eufemismen als kleuterschoolverlenging, omwegklas, opstapklas, schakelklas, ... terwijl de essentie hetzelfde blijft: het kind loopt een jaar schoolse vertraging op. Zo lees ik in het interview met juffrouw Imke Joos, de leraar van de omwegklas:

Op het einde van het jaar kijk ik samen met de zorg- en GOK-coördinator hoever mijn leerlingen staan. Afhankelijk daarvan en van hun leeftijd, doen ze het vijfde leerjaar over, gaan ze naar het zesde leerjaar of rechtstreeks naar de B-stroom. Meestal doen ze het na de omwegklas wel goed. Alle achterstand wegwerken is moeilijk, maar ze hebben hier in elk geval leren leren en hun verantwoordelijkheid leren nemen.

Let op: ik spreek me hier niet uit tegen het initiatief van deze school. Integendeel: hoed af om dit alles binnen het bestaande lesurenpakket te willen organiseren. Ik ben ervan overtuigd dat ze deze kinderen een zeer grote dienst bewijzen. Zowel op korte als op (middel)lange termijn. Maar om ze te presenteren als alternatief voor zittenblijven? Ergens suggereert de auteur van dit praktijkvoorbeeld dat leerkrachten uit een reguliere klas niet gedifferentueerd tegemoet komen aan de noden van de kinderen die in hun klas overzitten. Niets is minder waar.

Misschien was dit artikel beter de wereld ingestuurd nadat de resultaten van het nog te voeren onderzoek Zittenblijven in vraag gesteld. Een verkennende studie naar nieuwe praktijken voor Vlaanderen vanuit internationaal perspectief bekend waren gemaakt.

Nu lijken het op het einde van het schooljaar af en toe zeer bewogen oudercontacten te zullen worden...

17:40 Gepost door Lieven Coppens in Algemene informatie | Permalink | Tags: onderwijsloopbaan, schoolloopbaan, zittenblijven | |

Spreken voor de klas kun je leren

Veel mensen zijn zenuwachtig als ze een groep moeten toespreken. Dat is niet erg. Ook hier baart oefening kunst. 

Alles begint bij een goede voorbereiding van jouw spreekbeurt. Deze gebruiksaanwijzing kan je daar bij helpen.

  • Bepaal eerst wat je met jouw spreekbeurt wil bereiken:
    • Informeren? (Wat is een zonsverduistering)
    • Overtuigen? (Waarom moet je opkomen voor de rechten van de mens)
  • Baken het onderwerp af. Je moet een antwoord kunnen geven op deze vragen:
    • Over wie gaat het?
    • Over wat gaat het?
    • Wanneer?
    • Waar?
    • Waarom?
    • Wanneer?
  • Maak een plan op: wat wil je vertellen.
    • Dit plan moet je helpen om de juiste informatie op te zoeken.
    • Dit plan is het best niet te star. Soms kom je nieuwe informatie tegen die best wel interessant is.
    • Maak wel een onderscheid tussen hoofd- en bijzaken. Zo kan je een heldere uiteenzetting geven die niet te moeilijk is om te volgen.
  • Zoek informatie over het onderwerp op.
    • Maak gebruik van verschillende bronnen: bibliotheek, schoolboeken, kranten, het Internet. Wees wel kritisch: niet alles wat je leest in de krant of op het Internet is objectief of waar.
    • Gebruik kernwoorden om gemakkelijker te kunnen zoeken.
    • Kruid jouw uiteenzetting met voorbeelden, anecdotes en beeldmateriaal. Zo kan je de luisteraar nog beter boeien.

Als je jouw spreekbeurt moet houden, denk dan aan deze tips:

  • Haal diep adem voor je het woord neemt.
  • Denk er aan dat je iedere dag in het openbaar spreekt, zonder dat je je er van bewust bent: in de klas, thuis, bij vrienden, ...
  • Als je denkt dat het je toch niet gaat lukken, denk dan dat je iemand anders bent: een nieuwslezer, een acteur, een leraar, ...
  • Denk aan jouw houding:
    • Geef een rustige en kalme indruk.
    • Spreek duidelijk en met een zelfverzekerde stem.
    • Kijk jouw luisteraars aan: zo voelen ze zich meer aangesproken.

Bron

http://www.keepschool.com

10:00 Gepost door Lieven Coppens in Leren studeren | Permalink | Tags: basisonderwijs, hoger onderwijs, presentaties, secundair onderwijs, spreekbeurt | |

2011.05.07

Meervoudige intelligentie op school

Hoe gebruik je het concept van de Meervoudige intelligentie in het (buitengewoon) secundair onderwijs? Dit filmpje van Leraar24 toont je hoe het kan.

In de video zijn de leerlingen bezig in een project over geld om te leren rekenen. De leerlingen leren niet alleen rekenen uit een boek waarin gesproken wordt over geld, maar de leerlingen komen ook echt in aanraking met geld. Ze moeten knutselen om geld te verdienen en kunnen dingen aanschaffen met het geld dat ze verdienen. Op deze manier komen leerlingen op allerlei verschillende manieren in aanraking met rekenen waardoor rekenen voor veel leerlingen makkelijker te leren wordt. De lessen worden ook plezieriger door de variatie waarin lesstof wordt aangeboden.

10:00 Gepost door Lieven Coppens in Leren studeren | Permalink | Tags: buitengewoon onderwijs, meervoudige intelligentie, methodiek, mi, secundair onderwijs | |

2011.04.30

Over de samenhang tussen topsport en studeren

Prof. dr. Chris Visscher is hoogleraar bewegingswetenschappen aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij doet onderzoek naar de combinatie van topsport en schoolprestaties. Vroeger dacht men altijd dat op topniveau sporten en hoge resultaten op school niet samen gingen. Prof. Visscher toont met zijn onderzoek het tegenovergestelde aan. Leerlingen die op hoogniveau sporten zijn vaak ook in staat om goed te scoren op school.

15:17 Gepost door Lieven Coppens in Algemene informatie | Permalink | Tags: leraar24, sport, studieresultaten | |

2011.04.17

Internet gebruiken? Je kunt het leren.

Het Internet is een zeer praktisch middel. Toch moet je enkele maatregelen treffen om er voor te zorgen dat je er niet in verloren loopt. Om dit te vermijden en tijd te verliezen bepaal je best vooraf enkele dingen:

  • het onderwerp waarop je gaat zoeken
  • de zoekwoorden die je nodig zal hebben
  • de zaken die niet bij het onderwerp horen
  • de tijd die je zal besteden aan het zoeken op het Internet

Bij het zoeken op het Internet krijg je een overvloed aan informatie. De volgende tips helpen jou om een goede keuze te maken:

Blijf op de website die je gekozen hebt.  Laat je niet verleiden om steeds weer te klikken op de vensters die af en toe op je scherm springen bovenop de website die jij uitkoos: vaak bevatten ze advertenties of verwijzingen naar andere websites die weinig of niets met jouw onderwerp te maken hebben.

De volgende tips kunnen je helpen bij het gebruiken van een zoekrobot:

  • Gebruik termen die specifiek zijn voor het onderwerp.
  • Zet woordgroepen tussen aanhalingstekens: op die manier zal de zoekrobot naar het geheel zoeken en niet naar de woorden afzonderlijk (voorbeeld: "de haven van Gent").
  • Als je te veel zoekresultaten hebt, maak je zoekopdracht dan specifieker (voorbeeld: Griekenland --> "Griekse mythologie" --> "Griekse goden" --> Athena).
  • Als je geen of te weing resulaten hebt, maak je zoekopdracht dan algemener (voorbeeld: Athena --> "Griekse goden" --> "Griekse mythologie" --> Griekenland).

Heb je informatie gevonden op het Internet, dan moet je ze eerst controleren vooraleer je ze gaat gebruiken. Op het Internet worden feiten en meningen vaak door elkaar gebruikt. Iedereen kan informatie verspreiden op het Internet, en deze informatie is niet altijd juist en wordt niet door anderen gecontroleerd. Sommige mensen plaatsen zelfs bewust onjuiste informatie op het Internet. Je kan jouw informatie controleren door bijvoorbeeld een boek uit de bibliotheek te raadplegen.

Vergeet ook nooit de bron van jouw informatie (het webadres) te noteren en de titel van het stukje dat je gebruikte. Zo kan je steeds de bron vermelden op jouw taak en eventueel later naar dezelfde bron terugkeren voor meer of nieuwe informatie.

Bron

http://www.keepschool.com

13:56 Gepost door Lieven Coppens in Leren studeren | Permalink | Tags: hoger onderwijs, informatie opzoeken, informatiegeletterdheid, internet, lager onderwijs, secundair onderwijs | |

2011.02.26

Aan het einde van het zesde leerjaar...

raadpleeg de stapper hierDe Stapper is een initiatief van het Studieadviespunt Gent. Op deze website vind je heel wat inhoudelijke informatie over de studierichtingen en de wetgeving in het Vlaamse secundair onderwijs. Je kunt de informatie op verschillende manieren doorzoeken:

Bij elke richting vind je verschillende rubrieken:

  • Is die richting iets voor jou?
  • Wat is de inhoud van deze richting?
  • Welke vooropleiding moet je hebben?
  • Waar vind je scholen die deze richting aanbieden (via de databank van het departement onderwijs)?
  • Wat kun je doen na deze richting?

Een handige website voor kinderen én ouders.

2011.02.19

Leren en werken met autisme

leren en werken met autismeIn de voorbije jaren werd er in het onderwijs heel wat aandacht besteed aan de begeleiding van kinderen en jongeren met een autismespectrumstoornis. De aandacht voor de begeleiding van deze kinderen en jongeren buiten de klascontext stond heel wat minder in de belangstelling. Nochtans gaan ook deze leerlingen op stage en komen ze na hun opleiding in een werkmilieu terecht.

Dit besef zorgde er voor dat zeven Vlaamse buitengewone secundaire scholen samen met hun pedagogische begeleidingsdiensten in 2007 met een project startten. De doelstelling van dit project was het optimaliseren van de stages en de doorstroming naar tewerkstelling van jongeren met een autismespectrumstoornis in zowel het buitengewone als het reguliere secundaire onderwijs.

In het kader van dit project werden er verschillende instrumenten ontwikkeld. Deze vind je terug op de DVD Leren en werken met autisme. Deze kun je gratis verkrijgen bij het departement Onderwijs.

13:04 Gepost door Lieven Coppens in Algemeen, Schoolloopbaan | Permalink | Tags: ass, autisme, autismespectrum, secundair onderwijs, stage, studiebegeleiding, tewerkstelling | |

2011.02.12

Faalangst op school

Wil je meer weten over faalangst. Dan moet je beslist het boek Faalangst op school van Ard Nieuwenbroek, Jan Ruigrok en Jos de Vries lezen. Op een heel concrete manier leggen ze in zeven hoofdstukken de essentie van dit fenomeen bloot. Ik besprak het boek op mijn blog http://boeketje-onderwijs.skynetblogs.be. Je kunt de bespreking hier lezen. 

17:39 Gepost door Lieven Coppens in Algemene informatie | Permalink | Tags: angst, faalangst, motivatie | |

2011.02.04

Nieuw: gasten op deze blog

Je mag nooit te beroerd zijn om in te gaan op een goed en zinvol voorstel. Zo'n voorstel kreeg ik van Robert Haringsma. Of hij geen bericht mocht aanleveren voor deze blog? Hier moest ik niet lang over nadenken. Natuurlijk mocht dit. Daarom stel ik deze blog vanaf nu ook open voor anderen die een bijdrage willen leveren. Ik laat de titel dan voorafgaan door GB, de afkorting voor GastBericht. Laat mij meteen duidelijk zijn over de spelregels:

  • Het bericht moet inhoudelijk passen bij deze blog.
  • Het bericht mag geen reclameboodschappen bevatten voor betalende diensten.
  • Het bericht mag geen initiatieven van anderen in diskrediet brengen.
  • Ik behoud me het recht voor om berichten niet te plaatsen.
  • Een vermelding van de auteur en links naar zijn website zijn wel toegelaten, voor zover ze het niveau van een reclameboodschap overstijgen.

Ik ben alvast benieuwd naar jullie reacties

19:50 Gepost door Lieven Coppens in Algemene informatie | Permalink | Tags: gastbericht | |